Vakantie in eigen taal – beter dan dit blog!

Vakantie in eigen taalBegin maart is mijn nieuwe boek verschenen: Vakantie in eigen taal. Waar het over gaat, staat in de ondertitel, namelijk ‘Wat er mooi, gek en fout is aan ons Nederlands’. Het is beslist beter dan dit blog, al was het maar omdat een deel van de hoofdstukken de afgelopen jaren op dit blog gestaan hĂ©Ă©ft – maar toen nog in een ruwe versie.

Onder aan deze post zal ik meer over de inhoud zeggen, maar laat ik eerst anderen aan het woord laten. En als je het wilt bestellen: dat kan hier.

In Nederland noemde Frits Spits van de Taalstaat het boek op Radio 1 ‘onbevangen, kritisch, maar vooral ook vrolijk’. Je kunt zijn interview met mij nog terugkijken. Lees verder

Geplaatst in boeken e.d., taal algemeen | Tags: , | Een reactie plaatsen

Dode dichter over dorst en domoren

DerijkedrinkerIn de enige bundel van de jonggestorven dichter Bastiaan van Heyningen (het cliché is op zijn plaats: de man is op zijn 24e na veel bloedspuwens overleden, in 1889) stuitte ik op dit gedichtje, getiteld De rijke drinker:

„Cassus zit bij volle stoopen,
Heel den lieven dag ;
Waar die dorst van stammen mag ?”
Wel, hij lijdt aan  l e d i g l o o p e n.

Er zijn niet al te veel dichters uit die tijd die de lezer (met opzet) laten grinniken. Maar wie is Cassus? En wat zijn stoopen – flessen misschien? Veel te negentiende-eeuws, die tekst. Om uit deze boedel de woordspeling te redden die Van Heyningen naar de pen deed grijpen, moest er een nieuw versje geschreven worden, leek me. Vandaar deze poging:

‘O jij zatlap en leegloper, jij!
Heel de dag niets dan zuipen en lullen!’ –
‘Ja: het woord was Gods gave aan mij.
En degene die leegloopt, juist hij,
moet zich voortdurend bij blijven vullen.’

Ik had overigens van die hele Van Heyningen (of Van Heijningen, volgens anderen) nog nooit gehoord voordat ik op hem stuitte in de Dikke Komrij. Hij is met drie gedichten vertegenwoordigd, twee sonnetten en een langer, verhalend exemplaar, en ik vind die eigenlijk alle drie, elk op zijn eigen manier, het lezen alleszins waard. Hij heeft overigens wel mazzel gehad met de loting: zijn gedichten volgen op Herman Gorters tenenkrommende ‘De arbeidersklasse danst een grote reidans aan de oceaan der wereld, zoals kinderen die men (…) ziet huppelen op muziek’. Dan spring je er al snel gunstig uit.

In Richtsnoer staan fraaie regels als ‘Vraag domoors raad, en slik de taal der zotten / voor wijsheid’ – ik moest meteen denken aan adviesbureaus die zich voor elk wetenschappelijk onderzoek laten inhuren, uitmondend in een rapport met conclusies en aanbevelingen op maat. Of deze: ‘Draag, kraken ook uw ribben, zonder morren / ’t zwaar gebaleinde keurslijf der traditie’. Heel citeerbaar in de zwartepietendiscussie, waarbij het goed is te weten dat het dichterlijk advies ironisch bedoeld is.

In Voorspelling, dat me minder aanspreekt, is ”k  Zal roerloos rusten onder zand en zoden’ wel een zangerige regel, al verrast het beeld bepaald niet.

Het mooiste van de drie vind ik Van de dood, een van de weinige zonder eindrijm, maar met een strak metrum van vier trocheeĂ«n per regel (POM pom POM pom POM pom POM pom; in drie regels ontbreekt de laatste pom). Het bevat niet zozeer bijzondere regels, maar heeft vooral een levendige, bijna kleinkunstige toon en een geestige slotregel. Om een indruk te geven Ă©Ă©n strofe: ‘Op zijn fattrig zijden dasje / Blonk een fattrig gouden speldje; / Op zijn fraaigepoetste schoenen / Kon geen stofje blijven liggen.’

De drie gedichten staan in hun geheel in deze pdf, op blz. 8, 10 en 81 respectievelijk. De rijke drinker staat op blz. 79.

****

Ik schrijf op dit blog meestal over taal, maar nu bij uitzondering een keer over letteren. Als je daarvan gevrijwaard wilt blijven, kun je beter Vakantie in eigen taal lezen. Gegarandeerd zonder letterkunde!

Geplaatst in boeken e.d. | Tags: | Een reactie plaatsen

Bestaat het Vlaams?

De Vlaamse ‘taalfluisteraar’ Herman Boel, tevens auteur van een hele resem (serie) boeken, publiceerde vanochtend deze behartigenswaardige gedachten over het Nederlands van BelgiĂ«, alias het Vlaams.

De Taalfluisteraar

nederlandvlaanderen_800x533Beweringen op het internet kunnen je kwaad maken. Je begrijpt helemaal niet hoe de schrijver erbij komt om ze neer te pennen.

Dat gevoel overviel mij toen ik onlangs in een Facebookgroep van nota bene Nederlandstalige vertalers las dat Vlaams geen taal zou zijn. Meer nog, Vlaams zou zelfs niet eens bestaan!

View original post 803 woorden meer

Geplaatst in taal algemeen | Een reactie plaatsen

Ontglipwoorden

woordenboekNu ik Vietnamees aan het leren ben, stuit ik op een vreemd verschijnsel waar ik al zeker veertig jaar last van heb: sommige woorden weigeren hardnekkig om zich metterwoon in mijn geheugen te vestigen. Het is niet dat mijn geheugen nou zo slecht is: veel andere, schijnbare moeilijkere woorden nemen nog steeds vlotjes en zonder tegenstribbelen hun intrek. Ik kan vrijwel moeiteloos reproduceren dat een ‘bed’ in het Vietnamees giường heet, en ‘geel’ mĂ u vĂ ng (letterlijk: ‘goudkleurig’). Maar als ik bij het desbetreffende, nu nog piepkleine hersenkwabje aanklop omdat ik ‘bruin’ of ‘vers’ wil opzoeken, geven de gezochte Vietnamese woorden niet thuis. (Het zijn nĂąu en tÆ°ÆĄi. Misschien dat het helpt als ik ze hier opschrijf.) Lees verder

Geplaatst in Nederlandse taal, vreemde talen | Tags: , , | 9 reacties

Taalverandering: inspirerend Ă©n stuitend

mcwhorterIk luister graag naar Lexicon Valley, een Amerikaanse podcast over taalkunde. In een aflevering uit juni, The tragedy of English spelling, interviewde John McWhorter (bovenste foto) Anatoly Liberman (onder). Laat die personele bezetting even tot je doordringen: we hebben hier te maken met twee hooggeachte vakmensen, twee vooraanstaande populariseerders van de taalwetenschap bovendien, die allebei mooie boeken hebben geschreven. Als bewonderaar van beiden luisterde ik ademloos.

En werd getrakteerd op een heerlijke passage. Lees verder

Geplaatst in taal algemeen | Tags: | 2 reacties

Vraag aan KIJK: stelt de ‘o’ een ronde mond voor?

oWanneer we de klank o uitspreken, neemt onze mond een ronde vorm aan. Is de bijbehorende letter daarom zo rond? Toch niet. Die vorm heeft te maken met een ander lichaamsdeel: het oog.

Ons alfabet gaat, via allerlei omzwervingen, terug op het Fenicisch. Dat is een taal uit het Midden-Oosten, verwant aan het Arabisch, die zo’n drieduizend jaar geleden werd gesproken. Elke letter in het Fenicische alfabet had een vorm die was afgeleid van een voorwerp, lichaamsdeel of dier. Omdat het Fenicische woord voor ‘oog’ begon met een kokhalsachtige medeklinker, werd die klank weergegeven met een afbeelding van een oog. Vervolgens werd die versimpeld tot een cirkeltje. Lees verder

Geplaatst in Nederlandse taal, vreemde talen | Tags: , | Een reactie plaatsen

Vietnamees leren!

interesting-facts-about-vietnam-flagIk heb een wild plan opgevat: ik ga Vietnamees leren. Het idee kwam op kort na de Polyglot Conference in Thessaloniki, maar die conferentie is op zichzelf niet de reden. Hoe het wel zit, lees je op mijn Engelstalige blog, Language Writer. Daar zal ik, zo is het  plan, op gezette tijden verslag te doen van alles wat ik onderweg tegenkom (Of misschien wel op ongezette tijden – wat betekent ‘gezet’ hier eigenlijk?) Vietnamees is zo anders dan alle talen die ik tot nu toe heb proberen te leren, dat móét wel verrassingen opleveren.

Geplaatst in vreemde talen | Tags: | 1 reactie

Vraag aan KIJK: vanwaar ‘de’ en ‘het’ mens?

KIJK11.jpgVoor het novembernummer van KIJK schreef ik deze bijdrage aan de vraag & antwoord-rubriek:

De mens kan een man of een vrouw zijn, maar het mens is altijd een vrouw, en meestal geen aardige. Vanwaar dat verschil? vroeg Diane de Veld zich af.

Lees verder

Geplaatst in Nederlandse taal | Tags: , | Een reactie plaatsen