Lingua loopt

videostillHoe gaat het met je boek? vragen mensen. Dat vind ik leuk, zeker nu ik naar waarheid kan antwoorden: goed.

Omdat het nieuwe boek voor een deel gebaseerd is op het oude Taaltoerisme, was ik een beetje bezorgd dat media het links zouden laten liggen. Gelukkig doen ze dat niet. Da’s ook wel terecht, want meer dan de helft van de tekst is wel degelijk gloednieuw – je zou kunnen zeggen dat Lingua een soort Taaltoerisme plus ‘Taaltoerisme 2’ in één band is. Maar ja, er komen voortdurend zo veel boeken uit dat je om het minste of geringste terzijde gelegd kunt worden.

Een paar reacties dan:

  • De ‘(historische) taalweetjes werken heel verslavend’ – Margot Poll in NRC.
  • ‘Stof tot nadenken genoeg, maar Lingua is ook gewoon een heerlijk struinboek’– Liesbeth Koenen in de Telegraaf.
  • ‘Onderhoudende beschouwingen’ – Erik van den Berg in de Volkskrant.
  • ‘Een feestelijk boek’; de ‘anekdoten brengen [Dorren] op een speelse manier snel bij de specifieke kern’ – Marcel Grauls in Het Belang van Limburg.
  • ‘Een heerlijk boek dat je in één teug uitleest’ – Naomi Jansen in KIJK. ★★★★
  • ‘Niet alleen een aanrader voor taalliefhebbers’; ‘slaagt erin om over elke taal een interessant verhaal te vertellen’ – Quest.
  • ‘Een fijn boek om (…) alvast te dromen over je volgende Europese vakantiebestemming’ – Erica Renckens op Kennislink.nl.

Lees verder

Advertenties
Geplaatst in boeken e.d. | Tags: | 3 reacties

5+1 aan weerszijden van het Kanaal

5-1Voor een Europese taal vervoegt het Engels zijn werkwoorden maar raar. In de tegenwoordige tijd zijn bijna alle vormen hetzelfde: I see, you see, we see, you (guys) see and they see. Maar net als je begint te denken dat de Engelse o.t.t. vervoegingsloos door het leven gaat, duikt er een verrassing op: she·he·it sees, met een s aan het end. Geen grote verrassing natuurlijk, want zo’n beetje iedereen wéét dat, maar toch, als je het niet wist, zou je het niet zien aankomen.

Dit type vervoeging is uitzonderlijk. De meeste Europese talen hebben veel meer tierelantijnen. Het Nederlands heeft drie vormen (zie, ziet, zien), en talen als Spaans en Tsjechisch nog veel meer. Anderzijds, de Scandinavische talen zijn nog een slag soberder dan het Engels, een taal waar ze in het algemeen aardig wat mee gemeen hebben. In het Deens bijvoorbeeld zijn alle zes vormen identiek: het werkwoord se (zien) wordt vervoegd, of eigenlijk juist niet, als jeg ser, du ser, hun·han ser, vi ser, I ser, de ser.

Maar al is het Engels op dit terrein wat vreemd, uniek is het niet. Op zijn minst één andere Europese taal heeft eveneens vijf dezelfde vormen en dan één afwijkende, en het is een taal waar je hoogstwaarschijnlijk kennis mee hebt gemaakt, op school en op vakantie: het Frans. Of preciezer gezegd: de alledaagse Franse spreektaal.

De Franse schrijftaal ziet er typisch Europees uit, net als het Spaans en hun gezamenlijke voorouder, het Latijn, met een hele grabbelton van werkwoordsuitgangen. Laten we het woord voor ‘zien’ maar weer nemen: je vois, tu vois, elle·il voit, nous voyons, vous voyez, elles·ils voient. Vijf verschillende vormen dus; alleen vois heeft een dubbele taak. Maar luister je naar gesproken Frans, dan hoor je doorgaans dit: /je voi/, /tu voi/, /el·i voi/, /on voi/, /vou voyé/, /el·i voi/. Voilà: alleen vous (‘jullie’, maar ook ‘u’) heeft een andere vorm dan de overige vijf. Informeel Frans vervoegt, net als het Engels, volgens een 5+1-patroon.

Toegegeven, niet altijd. Het geldt niet voor alle werkwoorden, het geldt soms niet wanneer op het werkwoord een klinker volgt en zelfs in huis-tuin-en-keuken-Frans wordt de vorm nous voyons (uitgesproken /nou voyon/) ook nog wel gebruikt, als synoniem voor on voit. Maar als je wilt samenvatten hoe Franse werkwoorden zich in de onvoltooid tegenwoordige tijd gedragen (en trouwens ook in de onvoltooid verleden tijd), dan zit je met ‘5+1’ goed in de buurt. Een heel verschil dus met wat Franse schoolboeken ons willen doen geloven.

Overigens, mocht je nog een andere taal kennen, in Europa of elders, die ook zo’n 5+1-patroon vertoont (of 6+1 of 7+1, want er kan wel meer), dan hoor ik dat graag!

 

Geplaatst in vreemde talen | Tags: , , , , | 4 reacties

De verbabeling van Babel

ZH3Op dit moment bestaat van Babel alleen een Engelse versie, en die zijn we op dit moment nog af en mooi aan het maken: tikfouten eruit, plaatjes erin, fleurig kaftje erom. Maar zelfs nu tekent zich al een toepasselijk veeltalige toekomst voor het boek af.

Van de twintig talen die in het boek aan de orde komen, zal het in zeker vier verschijnen. Naast het Engels zijn dat het Spaans, Russisch en, het nieuws van vandaag… Mandarijn! Verder heb ik goede hoop dat de Duitse uitgever weer aanhaakt, want van mijn vorige boek ligt al de vierde druk in de winkel, dus die zal toch niet heel ontevreden zijn. Bij die andere vijftien talen zijn er wel een paar waar ik van droom, maar ik reken nergens op.

Een Nederlandse vertaling ga ik de komende maanden zelf maken. Of beter gezegd, ik ga het boek in het Nederlands navertellen, want als auteur voel ik me niet verplicht om me nauwkeurig aan mijn eigen origineel te houden. Het is een klus waar ik me op verheug, want het lijkt me leuk werk, en goed te doen.

Mijn teksten in goed en helder Mandarijn omzetten, daarentegen, lijkt me een helse onderneming, zelfs voor een professionele moedertaalsprekende vertaler. Natuurlijk, zij (of hij) heeft eerder met het bijltje gehakt, en ze heeft als voordeel dat ik haar niet op de vingers kan kijken. Maar de obstakels lijken me aanzienlijk.

Een paar voorbeelden. In Babel laat ik zien hoe je aan het Russisch en het Engels kunt zie dat ze aan elkaar verwant zijn. Dan gaat het dus vooral om woorden die tot een gezamenlijke oervorm te herleiden zijn, en daarnaast om een paar grammaticale trekjes die ze gemeen hebben. Het is niet moeilijk om dat stuk letterlijk te vertalen (al krijg je dus wel een tekst met veel Latijnse én cyrillische letters tussen de karakters), maar voor een Taiwanees die noch Engels noch Russisch kent lijkt het me een vrij ontoegankelijk verhaal. Kan de vertaler de zaak een beetje lokaliseren? Ik zou niet weten hoe. Ik hoop eigenlijk maar dat veel lezers toch wel een beetje Engels kennen.

Het hoofdstuk over het Vietnamees beschrijft mijn eigen inspanningen om die taal onder de knie te krijgen. Dat is prima te vertalen, maar het is sterk de vraag of Chinese lezers zich in mijn  geworstel kunnen inleven: de Chinese talen zijn weliswaar niet verwant aan het Vietnamees, maar ze lijken er wel in veel opzichten op. Vietnamees is voor Taiwanese lezers niet moeilijker dan pakweg Italiaans voor ons, schat ik zo.

En het toppunt is dit: het Babel-hoofdstuk over het Mandarijn ontzenuwt tien mythes over het Chinese karakterschrift. Als die mythes nou ergens níét de ronde doen, dan is het wel in China en Taiwan. Een zinloos hoofdstuk dus. Anderzijds, mijn vorige boek bevatte een stoomcursus cyrillisch, en die heeft de Russische vertaler gewoon laten staan. Zodat ik de Russische lezers in het Russisch beknopt uitlegde hoe ze gemakkelijk cyrillisch kunnen leren, zodat ze op vakantie in Rusland Russische namen en een paar eenvoudige Russische woordjes kunnen lezen.

Moet je eens opletten hoe ik binnenkort de Chinezen haarfijn uitleg hoe het zit met dat schrift van ze.

Geplaatst in boeken e.d. | Tags: , | 2 reacties

Wie talen zijn (4): zeepsop en wasgoed

TrollGroup(1) Wat een gaaf idee, #familieopstellingen voor de talen die je spreekt. Ik ga er eens goed over nadenken. Frans is in ieder geval voor mijn gedroomde #alterego….

(2) Ik heb er een nachtje over geslapen… en dit plaatje komt eruit:
Nederlands ben ik zelf. Engels is mijn makker en studiemaatje, betrouwbaar en behulpzaam. We hebben vooral een zakelijke relatie. Frans is al vele jaren mijn gedroomde grote zus, die mijn voorbeeld is. Hoewel droomzus en ik veel gemeen hebben, vallen we toch niet helemaal samen. Daarom trek ik veel met haar op, en zij blijft mij inspireren. Grieks is mijn nieuwe vriendin, we kennen elkaar nog niet zo lang, maar als ze mij wat tegemoetkomt, begrijpen we elkaar prima en kletsen erop los. Spaans en Italiaans zijn mijn Facebookvrienden, we kennen elkaar oppervlakkig maar zouden gemakkelijk nader contact kunnen leggen. Op dit moment hoeft dat echter niet zo nodig. Verder is er nog een vage herinnering aan iemand met wie ik lang geleden leuk omging, maar die uit mijn leven verdwenen is. Ik heb ook geen adresgegevens meer. Dat is Russisch.
Femke de Slegte Lees verder

Geplaatst in vreemde talen | Tags: , | 1 reactie

Wie talen zijn (3): held en dandy

TrollGroupEngels is mijn vrouw, heel vertrouwd en bekend en ik ken ook haar wat narcistische kantjes. Duits is een aardige buurman die ik eigenlijk wat beter zou moeten kennen. Frans een mooie en eigenzinnige vriendin die eigenlijk iets te cool is voor mij. Fins is een oude nerdy vriend die in de loop van de jaren wat saai is geworden maar nog altijd kan opvlammen. Russisch een jeugdliefde met wie ik nog altijd heel goed kan opschieten. Fries een wat narrige maar eigenlijk wel sympathieke oom. Japans een lagereschoolvriend die ik uit het oog verloren ben. Gaelic iemand waar ik vroeger van een afstandje verliefd op was, die nog net zo leuk blijkt en op wie ik wat té verkikkerd dreig te raken. Nederlands ben ik zelf.
Bruno van Wayenburg Lees verder

Geplaatst in vreemde talen | Tags: , | 1 reactie

Wie talen zijn (2): tweede huid en wrongel

TrollGroupIk wilde een dezer dagen wat reacties op mijn vraag plaatsen, maar de eerste vijf die zijn binnengekomen vind ik al zo mooi dat ik niet het geduld heb om te gaan zitten wachten met plaatsen tot de stroom opdroogt. Als er meer binnenkomen, maak ik gewoon weer een blogje. Hier zijn ze:

Fries is thuis, Twents is straat, Nederlands is school, Duits is vriend, Engels is wereld, Zweeds is meer, Italiaans en Spaans zijn terras…
Willem Kuiper Lees verder

Geplaatst in vreemde talen | Tags: , | 2 reacties

Wie talen zijn (1)

TrollGroupDe talen in mijn leven zijn personages, met uiteenlopende rollen en karakters. Of in ieder geval ervaar ik dat zo. Dat ligt ongetwijfeld niet zozeer aan die talen zelf, maar heeft veel meer te maken met mijn persoonlijke ervaringen met elk van hen.

Engels is een grappige en slimme collega, al heeft hij het wel wat erg getroffen met zichzelf. Duits daarentegen is mijn mattie, en Spaans een aardige, gewaardeerde buur. Nederlands is mijn geliefde, Limburgs mijn moeder. Frans en ik zien elkaar amper staan, hoewel we elkaar best kennen. Alle anderen zijn buurtgenoten of volslagen vreemden. Ik knik als ik ze tegenkom, maar ik spreek ze eigenlijk nooit.

Is dit enigszins herkenbaar? Daar ben ik eigenlijk wel nieuwsgierig naar. Zou je hieronder willen proberen te beschrijven hoe jij jouw talen ervaart? Zijn het voor jou ook personages, maar dan andere? Of misschien ervaar je talen wel als stukken gereedschap (zagen, hamers, weet ik veel), of associeer je ze met zekere kleuren. Trouwens, als je geen idee hebt waar ik over loop te bazelen, vind ik dat óók interessant.

Brand los!

(Reacties staan, behalve hieronder, ook in de volgende blogposts. En sommige staan op twee plaatsen. Daar bedoel ik niks mee; het is gewoon mijn gebruikelijke chaos.)

Geplaatst in vreemde talen | Tags: , | 5 reacties

Tien Vietnamese ontdekkingen

IMG_0376

Zo ver ben ik nog lang niet.

Ik blog op dit moment weinig, dat valt niet te ontkennen, maar wel iets meer dan het lijkt. Het punt is namelijk dat ik, al schrijvend aan een Engelstalig boek, ook vooral in het Engels blog. En aangezien ik me voor dat boek nogal in het Vietnamees verdiep, is dat waar ik af en toe over schrijf. Bere-interessante taal, dat Vietnamees, alleen kom ik er niet toe om hier Nederlandse vertalingen te plaatsen. Mede omdat een taal leren nogal veel tijd vraag.

Maar goede kans natuurlijk dat jij ook Engels leest. Daarom zal ik alle posts die ik tot nu toe over dit onderwerp heb geplaatst hier op een rijtje zetten, met doorkliks.

1: Het prille begin. Over het waarom.
2: Eerste ontdekkingen. Over spelling en uitspraak, accentjes en tonen.
3: Doorgaan. Over zelfdiscipline en het ontbreken derzelve.
4: Woordjes leren. Over lezen, luisteren en schrijven.
5: Reisplannen. Op zoek naar nieuwe motivatie.
6: Uitspraak. Over verneukeratieve klanken.
7: Meer uitspraak. Hoe zelfs Duits kan helpen.
8: Een succes! Over mijn eerste Vietnamese minigesprek.
9: Reisverslag. Over leren lezen, maar nog niet spreken.
10: Anh, Anh en Anh. Over de opmerkelijke Vietnamese woorden voor die twee grote eilanden net buiten de Franse wateren.

Ik verwacht dat er de komende tijd nog wel een paar bij komen. Wil je op de hoogte blijven, dan kun je je op mijn Engelstalige blog abonneren (rechtsboven).

 

Geplaatst in taal algemeen | Een reactie plaatsen