Oproep: stel je taalvraag aan mij-in-KIJK!

KIJKSinds anderhalf jaar beantwoord ik taalkundige vragen voor het maandblad KIJK. De meeste komen van lezers, andere¬†zijn ge√Įnspireerd op vragen die voorbijkomen op sociale media of in mijn analoge sociale leven. Ik heb een aantal antwoorden ook hier op taaljournalist.nl geplaatst, en er zullen er zeker meer volgen. Lees verder

Geplaatst in taal algemeen, vragen aan KIJK | 5 reacties

Vraag aan KIJK: wat is de oudste taal?

Wat is de alleroudste taal?

papyrusOp die intrigerende vraag komen we meerdere antwoorden tegen. Het bijbelse antwoord luidt: het Hebreeuws, want dat spraken Adam en Eva in het paradijs. Die opvatting deelt de wetenschap niet. Een beter antwoord is: het Soemerisch. Dat is namelijk de taal van de oudste bewaard gebleven teksten, op kleitabletten van 3200 v.Chr. Maar praten deed de mens al vele tienduizenden jaren eerder dan schrijven, dus de alleroudste taal is het Soemerisch niet echt. Lees verder

Geplaatst in taal algemeen, vragen aan KIJK | Tags: , | Een reactie plaatsen

Verduitst, verfranst – verperzischt!

verindischenIk ben eruit, met dank aan @drabkikker (anagram van Dirk Bakker), @isoglosse  (Christian Bergmann) en @musiqolog (Wouter Steenbeek). En de winnaar is: verperzischt (met een eervolle vermelding voor gefarsificeerd). Dat is gewoon de regelmatige vorm. Weliswaar ziet die er gek uit, met die -scht achteraan. Maar vroeger werden verfranscht, verduitscht en verchineescht ook met -scht geschreven. Dat woorden op -isch , zoals Perzisch, hun stomme ch hebben behouden, is een rare uitzondering die uitsluitend op de spelling betrekking heeft.  Lees verder

Geplaatst in Nederlandse taal, vertalen, vreemde talen | Tags: | Een reactie plaatsen

Verduitst, verfranst, verperz-eh…

Help, er zit een gat in mijn Nederlands en dat moet gevuld.

PersiansIn het Engels bestaat het werkwoord to Persianise (of Persianize), doorgaans gebruikt als voltooid deelwoord: Persianised cultures, a Persianised form of Hindustani, enzovoort. Dat is een doorzichtig woord: Persian betekent Perzisch, dus wie iets Persianises, geeft er een Perzisch karakter aan.

Maar hoe zeg je dat in het Nederlands? Ook wij kunnen allerlei zaken¬†vernederlandsen, verduitsen, verfransen, verzweedsen, verbulgaarsen, veramerikaansen, verchinesen (of verchinezen – minder correct, lijkt me), verargentijnsen of desnoods verguatemalteeksen en verpapoea-nieuw-guinesen. Althans, al die werkwoorden, gebaseerd op bijvoeglijke naamwoorden, klinken mij welgevormd in de oren, al zijn sommige weinig gangbaar. Daarnaast zijn er nog een paar varianten¬†als amerikaniseren en sinificeren, die aan andere talen ontleend zijn. Maar zodra¬†een bijvoeglijk naamwoord op –isch eindigt, loopt het spaak.¬†Verservischen, verrussischen, verperzischen? Het kan aan mij liggen (ik hoop het!), maar ik vind het niet klinken.¬†Een verperzischt Hindoestaans? Geen gehoor, toch? En tenslotte hebben we naast vergroten en¬†vergelen en verwetenschappelijken¬†ook niet¬†verlogischen. Lees verder

Geplaatst in Nederlandse taal, vertalen, vreemde talen | Tags: , , , | 10 reacties

Met zoveel opzienbarende woordontdekkingen

Dit stukje kent vier blije winnaars, en jijzelf bent daar waarschijnlijk één van, of misschien zelfs wel twee! (Ja, dat kan. Let maar op.)

beideboekenIk ga twee boeken bespreken die ik als aanwinsten beschouw. De auteurs zijn dus collectief de eerste winnaar, want die hebben er een positieve recensie bij. De tweede: alle Nederlandstalige schrijvers, van literatoren, journalisten en redacteurs tot rapportenopstellers, scriptiezwoegers en amateurbellettristen, want die hebben baat bij het ene boek. Dan zijn er de mensen die wetenschap tof vinden, want die zullen smullen van het andere boek. En de vierde winnaar, tja, dat ben ikzelf. Want als dit stukje klaar is, heb ik eindelijk een achterstallig voornemen uitgevoerd. Lees verder

Geplaatst in boeken e.d. | Tags: , , | 3 reacties

Niet gegokt, toch verloren

kaartkleurenOp de Taalkalender van Onze Taal zijn dit jaar de zaterdagen, getiteld ‘Typisch Nederlands?’, van mijn hand, en afgelopen week stond daar het volgende:

¬†‚ÄúWaag eens een gokje: komt ons woord gokken ook voor in het Duits (gocken), Engels (to gawk) en/of Frans (g√īquer)? Lees verder

Geplaatst in Nederlandse taal, vreemde talen | Tags: , , , , , | 10 reacties

Pilar

Dit zou een melige grap zijn als ie niet echt gebeurd was.
Setting: ik word rondgeleid bij een Spaanse uitgeverij. Iemand stelt me voor aan een redacteur met wie ik al uitvoerig heb gemaild: ‚ÄėDit is Pilar.‚Äô We begroeten elkaar hartelijk.
‚ÄėEn‚Äô, vervolgt mijn gids, ‚Äėhier hebben we nog een Pilar.‚Äô Ik kijk in de richting waarin ze wijst en zie‚Ķ niemand. Maar wel een pilaar.
Nu is pilar¬†inderdaad het Spaanse woord voor ‚Äėpilaar‚Äô. Weliswaar is het woord mannelijk, maar die kennis heb ik niet paraat en bovendien heb ik er niet op gelet of mijn gids een mannelijke of vrouwelijke vorm gebruikte (otro pilar versus otra Pilar).
Gelukkig lost de puzzel zich al snel¬†op: achter de pilaar begint iets te bewegen, en een vrouw komt met uitgestoken hand op me af: ‚ÄėPilar, aangenaam.‚Äô

Geplaatst in vreemde talen | Tags: , , | 3 reacties